Anasayfa 10 Fıkıh 10 Oruç 10 ORUÇ NİYETİ

ORUÇ NİYETİ

Niyetle ilgili çok soru sorulmaya başlandı. Biz de daha önce hazırladığımız yazıyı buraya ekliyoruz. Umulur ki sorusu olanların sorusuna cevap olsun:

NİYET
S. Hocam oruç için niyet yapmak gerekir mi?
Oruç için niyet etmek şarttır.

S. Peki hocam nasıl niyet edilir?
Niyetin yeri kalbdir. O halde oruca sadece kalben niyet getir¬mek kâfidir. Yani kişinin oruç tuttuğunu kalbi ile bilmesidir. Ramazan gecelerinde müslümanın kalbinde mutlaka böyle bir niyyet vardır. Ancak dil ile de niyet etmek müstehabdır. Bazısına gö¬re sünnettir.
İmam Züfer dedi ki; sağlıklı ve mukim kimse için Ramazan orucunda niyyet şart değildir. Çünkü onun hakkında farz orucun zamanı belirlenmiştir. Öyle ki; o belirli vakitten başka bir zamanda tutulması caiz değildir. Başka bir orucun müdahalesi söz konusu olmadığından, belirlenen vakitte yemeden, içmeden ve cinsî münasebetten’ uzak durulduğu takdirde, Ramazanın farz orucu tutulmuş olur. Bu, senenin dolmasından sonra nisabın tamamını fakire vermeye benzer.
Ama bizim görüşümüze göre oruç bir ibadet olduğu için, diğer ibadetlerde de olduğu gibi, niyyetsiz tutulması durumunda geçerli olmaz. Bunu teyiden Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:
“Ameller niyyetlerle kâimdirler.”
Kaldı ki; yemeden, içmeden ve cinsî münasebetten uzak durmak; alışkanlıktan, hastalıktan, iştahsızlıktan, rejim yapmakdan ve zahidlikden dolayı da yapılabildiği gibi; ibadet için de yapılabilir. İbadet için yapılması durumunda niyyet edilmeden olmaz. Tıpkı namaz kılmak ve ganimetten beşde birini fakire vermek gibi. Ama Ramazan ayında oruca niyyet ederken, ‘Ramazan orucunu tutmaya niyyet ettim’ demek şart değildir. Çünkü Ramazanda meşru olan orucun başka nevileri yoktur.
‘Ramazanda zaman, farz olan oruç için belirlenmiştir’ sözüne biz de ‘evet’ diyerek katılıyoruz. Fakat; hastalık, alışkanlık, rejim ve zahidlik için yemeden, içmeden ve cinsî münasebetten uzak durma halinde sevap elde edilemez. Bu sebeple, Ramazan dışında böyle bir durumda oruç tutulmuş olunmaz.
Şafi mezhebine göre imamı nevevinin minhacında şöyle buyurmuştur: Ramzan orucu için niyetin tam şekli şöyledir:
“Allah rızası için, bu senenin yarınki farz orucunu eda etmeye niyet ettim.”
Niyet ederken orucun eda veya farz olduğunu beyan etmenin veya Allah’a nisbet etmenin hükmü, namaz bölümünde zikredilen ihtilâfın hükmü gibidir. En sahih kavle göre, sünnet oruçlarda oru¬cun sünnet olduğunu belirtmek şart değildir.

s. Hocam niyet etmenin bir vakti var mıdır? Ne zaman niyet edilmelidir?
Ramazan orucu ve günü belirlenmiş adak orucuna gecenin başlangıcından ertesi günün yarısına kadar niyyet edilebilir. Oruca niyyetin vaktinin başlangıcının gün batımı olduğu hususunda ihtilaf yoktur.

NAFİLE ORUÇLAR
Gündüzün nafile oruca niyyet ederek oruç tutmak caizdir: Rivayete göre Hz. Âişe (ra) bu hususda şöyle demiştir; “Sabah olduğunda Rasûlullah (sas) hanımlarının yanına gider, ‘yanınızda yiyecek bir şey var mı?’ diye sorar; onlar ‘hayır’ deyince, kendisi de; ‘öyle ise ben de oruç tutarım’ karşılığını verirdi.”
Başka bir vâcib oruca niyyet ederek Ramazan orucunu tutmak caizdir: Mutlak niyyet ile nafile niyyetinden söz ederken, bunu teyid edici deliller geçmişti.

DİĞER ORUÇLAR
Diğer oruçlar ise, ancak geceleyin hangi oruç oldukları belirtilerek niyyet etme halinde caiz olurlar: Çünkü zaman hem tutulacak oruç, hem de başka oruç için müsaittir. Şu halde oruçların birbirlerine tedahülünü önlemek için, geceleyin niyyet etmek ve tutulacak orucun hangi oruç olduğunu belirtmek gerekir.

ŞAFİLERE GÖRE (MİNHAC-NEVEVİ)
Orucun sahih olmasının şartları şunlardır:
1- Oruca niyet etmek: Farz olan oruca geceden niyetlenmek şarttır. En sahih kavle göre, gecenin ikinci yarısında niyetlenmek şart değildir. Niyetten sonra yemek yemek veya cinsi münasebette bulunmak niyete bir zarar vermez. Kişi niyetlenip uyuduktan sonra uyanınca niyeti yeniden söylemesi de vacib değildir. Zevalden önce nafile oruca niyetlenmek sahihtir. Keza bir kavle göre, zevalden son¬ra da niyetlenmek sahihtir.
En sahih kavle göre, orucun gerçekleşmesi için gündüzün başından itibaren orucu bozan şeylerden sakınmak şarttır.
Farz olan oruca niyet ederken orucun farzlılığım belirtmek va-cibtir.
Hayız halinde olan kadın henüz kanı kesilmeden: “Yarın oruç tutmaya niyet ettim.” diye niyet eder de sonra geceleyin kanı kesilir ve hayız müddetinin çoğu geceleyin tamamlanırsa, orucu sahihtir. Keza en sahih kavle göre adeti kadar olan süre geceleyin tamam¬lanırsa tuttuğu oruç sahihtir.
Niyet Ederken Belirtilmesi Şart Olan Oruçlar

Niyet ederken belirtilmesi ve geceden niyet edilmesi şart olan diğer bir kısım oruç daha vardır ki bunlar:
(1) Kazaya kalmış ramazan orucu,
(2) tutulmaya başlanmış » bozulmuş kazası lâzım gelen nafile oruçlar,
(3) her türlü keffâret oruçları
(4) ve meselâ, “Allah hastama şifâ verirse bir gün oruç tutacağım” diyen kimsenin hastasının şifâ bulması durumun olduğu gibi tayin olunmamış mutlak nezi oruçlardır.

Niyet Ederken Belirtilmesi Şart Olmayan Oruçlar

Niyet ederken belirtilmesi ve geceden niyet edilmesi şart olmayan oruçlar;
(1) eda olarak tutulan ramazan orucu,
(2) zamanı belirtilmiş nezir (adanmış) oruçları ile
(3) nafile oruçlardır.
(Bu gibi oruçlara) geceden itibaren gün ortasından biraz Öncesine kadar niyet edilebilir ki en doğrusu da budur.
Gün ortası; tan yerinin ağarmaya başlamasından itibaren kuşluk vaktine kadar olan zamandır.

NİYET İLE İLGİLİ SORULAR
Her Gün Niyet Getirmek Şart Mı?

Hanefu fukahasının görüş birliğiyle her gün için ayrı niyet ge¬tirmek şarttır. Çünkü her günün orucu ayrı bir ibâdettir. Şafiîlere göre, niyet rükündür ve her gün fecirden önce getirilmesi gerekir.

Sahura Kalkmak Niyet Yerine Geçer Mi?

Sahura oruç tutmak için kalkılır. Bu bakımdan sahura kalkan kimse başka bir niyet getirmese bile sadece kalkıp bir şeyler yemesi oruç niyeti yerine geçer. Diğer oruçlar için de durum aynıdır. Ancak sahura kalkmakla beraber «ben yarın oruç tutmayacağım» diye ni¬yet ederse, o takdirde sahura kalkmak bu durumda oruca niyet sa¬yılmaz.

İftardan Sonra Oruca Niyet Eder, Henüz Fecir Doğmadan Bu Niyetinden Dönerse :

Akşam iftardan sonra yarının orucuna niyet eder, fecir doğma¬dan bu niyetinden vazgeçerse, bu caiz sayılır. Bütün oruçlarda hü¬küm aynıdır.
Böyle yapmanın yararı nedir? İftardan sonra yarının orucuna niyet getirirken cidden oruç tutmak istiyordu. Sonra yarın oruç tu-tamıyacağı, yani önemli bir işinden dolayı yarının orucunu kaza¬ya bırakacağım düşünerek ilk yaptığı niyetten vazgeçerse, bu du¬rumda fecir doğduktan sonra orucu bozarsa, kendisine sadece kazası gerekir. Ama ilk niyeti bozmadan böyle yaparsa, kendisine hem ka¬za hem keffaret gerekir.
Allah Dilerse Yarının Orucuna Niyet Ettim : Yarın oruç tutmaya -Allah dilerse- niyet ettim, derse, bu da sa¬hihtir, niyet yerine geçer. Ama yarın bir sofraya davet edilirsem oruç tutmayacağım, davet edemezsem tutacağım, şeklinde şüphe izhar ederek niyet ederse, bu durumda oruçlu sayılmaz. O halde Oruç tutmak istiyorsa, fecir doğduktan zeval vaktine kadar geçen süre içinde yeniden niyet getirmesi gerekir.

Oruç Tutmaya Hiç Niyet Getirmeden Sabahlarsa :

Bu durumda Oruçlu sayılır mı? En açık kavle göre, oruçlu sayıl¬maz. Çünkü niyet şarttır. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, zevalden önce oruca niyet getirmesi gerekir. Aksi halde o gün oruç tutmamış sayılır.

Akşam Henüz Güneş Batmadan Niyet Edilir Mi?

Güneş henüz batmadan, yani iftar vakti girmeden önce niyet sa¬hih değildir. Bu durumda bir kimse güneş batmadan yarının orucu¬na niyet ettikten sonra zeval vaktinden az sonra uyanır veya o vak¬te kadar baygın kalırsa, o günün orucunu tutmamış sayılır. Ama ze¬valden önce niyetini tazelerse sahih olur. O halde niyetin vakti : Her gün güneş battıktan sonra başlar, zeval vaktinden az öncesine kadar devam eder. İşte bu süre Ramazan orucuna niyet getirme zamanı¬dır.
Ramazan orucu, belirli adak orucu ve bir de nafile oruç için o günün orucuna veya mutlaka oruç tutmaya veya nafile oruç tutma¬ya niyet getirilir ve bu da zevalden öncesine kadar gerçekleşirse ca¬iz olur. Çünkü o gün başka oruç tutulamaz. Bunu biraz daha açıklayalım :
Ramazan ayında güneş battıktan tâ zeval vaktine kadar geçen zaman içinde ister Ramazan orucuna, ister mutlaka oruca, ister na¬file oruca niyet etsin, bu niyet Ramazan orucuna yöneliktir ve sahih¬tir.
Bunun gibi, ayın beşine raslayan perşembe günü oruç tutmayı adayan kimse, o gün herhalde adak orucunu tutmakla yükümlü bu¬lunduğundan başka bir oruca veya nafile oruca ya da mutlak bir oruca niyet ederse, bütün bu niyetler sadece adak orucu yerine geçer.
Bu hususta yerleşik, yolcu, hasta ve sıhhatli kimse arasında fark yoktur.

Zevaldan Az Öncesine Kadar Niyet Caizdir :

Zevalden önce orucu bozacak bir fiilde bulunmayanlar için bu sürenin sonuna kadar geçen zaman içinde niyet getirmek caizdir. Ama fecir doğduktan sonra orucu bozacak bir fiilde bulunur, sonra oruca niyet getirirse, bu caiz değildir.
O halde akşamdan baygın veya uykuda kalıp zevaldan az önce uyanan kimse, orucu bozacak bir fiilde bulunmadığı için kendine ge¬lince hemen nivet ederse, yani zeval vakti geçmeden oruç tutmaya azmederse, bu niyet sahih olur.

Günün Evvelinde İrtidad Eden Kimse :

Ramazanda günün evvelinde irtidad eden (dinden çıkan) kim¬se, oruca aykırı bir harekette bulunmaksızın bir süre sonra İslâm’a girer ve zeval vakti de henüz geçmemişse, oruca niyet ederse, sahih olur.

Niyette Afdal Olan Şudur :

Geceden niyet getirmek ve hangi orucu tutmak istiyorsa onu belirlemek, afdal olanıdır. Çünkü niyetten maksad, yapılacak ibâde¬ti âdetten ayırmak ve onu belirlemektir. Hem İmam Ebû Yu¬suf’a göre, Ramazan bile olsa, hangi oruca niyet getirilirse niyet onun için muteberdir. Gerçi fetva bu meselede îmam Ebû Hanîfe ile İmam Muhamme’din kavilerine göredir, ama buna riâyet etmek da¬ha uygundur.

Hasta Olan Veya Yolculuk Halinde Bulunan Kimsenin Niyeti :

Ramazan’da hasta bulunan veya yolculuk halinde olan kimse, oruç tutmak ister de mutlaka oruca veya nafile oruca niyet getirir¬se bile tutacağı oruç Ramazan orucu yerine geçer. Sahih olan da bu¬dur.

Günü Belirli Adak Orucuna Niyet :

Günü belirlenmiş adak orucuna niyet getirirken, onun yerine Ramazan orucunu kazaya veya başka bir keffaret orucuna niyet ederse, îmam Ebû Yusuf’a göre, tutacağı oruç niyet ettiği vacibin yerine geçer, adak orucunu kaza etmesi gerekir. En sahih olan gö¬rüş te budur. Çünkü kaza ve keffaret oruçlarında niyetin şar¬tı, geceden getirilmesi ve bir de ta’yin edilmesidir. îmam Ebû Hanî-fe’ye göre, öyle de olsa adak orucuna niyet etmiş sayılır.

Kaza Orucu İçin Nasıl Niyet Edilir?

Kaza orucunda «Kaza orucuna niyet ettim» demek şart değil¬dir; yani kaza tabirini kullanmaya gerek yoktur. «Üzerimde kalan oruca niyet ettim» demesi kâfidir.
Aynı Ölçü Ve Derecede Olan İki Vacibe Birden Niyet Getirmek:

Aynı ölçü ve derecede bulunan iki vâcib oruca birden niyet getirt¬irse, tutulan oruç hiçbirinin yerine geçmez. Ama biri vücub bakinından daha râcih durumda ise, o takdirde yapılan niyet onun yerine geçer. Bu bakımdan iki ayrı oruca birden niyet getirmek uygun değildir. Buna bir örnek verelim : Adam hem Ramazan orucunun kazasına, hem üzerindeki adak oruca birden niyet ederse, Ramazan kazası daha râcih olduğundan niyet onun yerine geçer. Bunda istıhsan vardır. Belirlenmiş bir adak orucuyla nafile oruca birden niyet ederse, adak orucu yerine geçer. Çünkü adak orucu na¬file oruca tercih edilir. Aynı zamanda vâcibdir. Bunun gibi Rama¬zan orucunun kazasıyla Zihar keffaret orucuna birden niyet ederse, Ramazan orucu kazası yerine geçer, çünkü bu daha kuvvetlidir ve daha*, râcihtir. Bunda da istihsan vardır.

Kadın Henüz Temizlenmeden Oruca Niyet Ederse :

Ayhali bulunan kadın henüz temizlenmeden geceleyin oruca ni¬yet eder, fecir doğmadan temizlenirse, bu niyet muteber sayılır. Tu¬tacağı oruç ta sahih kabul edilir.

Fecir Doğduktan Sonra Kâza Orucuna Niyet Getirirse :

Fecir doğduktan sonra kaza orucuna getirilen niyet muteber de¬ğildir. Ancak böyle bir niyetle oruç tutacak olursa, tuttuğu oruç na¬file yerine geçer, bozacak olursa kazası gerekir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

kadikoy escort adana escort adana escort diyarbakir escort diyarbakir escort mersin escort elazig escort sivas escort sivas escort erzurum escort erzurum escort didim escort corum escort tokat escort porno izle porno izle sikiş izle hd porno izle konulu porno gaziantep escort